#

Challenger Uzay Mekiği Kazası

Challenger Uzay Mekiği Patlama anı

Tarih 28 Ocak 1986 gününü gösteriyordu NASA’nın STS-51-L isimli  görevini gerçekleştirmek için Challenger Uzay Mekiği  7 mürettebatı ile kalkışı hazırdı . Bu  görevin ayrıca bir özel anlamı vardı çünkü tarihte ilk defa bir öğretmen uzaya çıkacaktı. Son hazırlıklar yapılmaya devam ederken bir yandan havanın anormal soğuk olması yüzünden  fırlatma rampası 7,5 cmlik buz tabakası ile kaplanmış  ve 1 metreden uzun  devasa  buz sarkıtları oluşmuştu. Buzların büyük bölümünün eriyeceğini düşünülüp uçuş olması gerektiğinden 2 saat sonrasına ertelendi . Önceden havanın çok soğuk olması nedeniyle Challenger Uzay Mekiği zaten  olması gerek tarihten 1 hafta sonrasına ertelenmişti. Kalkışa onay verildi ve saat 11:39’da kalkış başladı . Kalkıştan 73 saniye sonra Challenger Uzay Mekiği beklenmedik şekilde infilak etti. .

Challenger Uzay Mekiği Mürettebatı

 Peki bu kazanın sebebi neydi ?

Kazayı anlamak adına uzay mekiğinin genel yapısını hatırlamak yardımcı olacaktır.
       Mekiğin yapısında üç ana parça vardır; yörünge aracı (uçağa benzeyen araç) yörünge aracındaki 3 motoru besleyen yakıt tankı (turuncu olan) ve yanlardaki iki katı yakıtlı itici.

Kazanın sebebi basit olarak ise katı yakıtlı motorlarda soğuktan dolayı gerçekleşen bir sızıntı. Katı yakıtlı motorların yapısında halka yapılar bulunuyordu. Bunlar katı yakıtlı motor yanarken katı yakıtın yanlardan sızmasını önleyen kauçuktan yapılma “O-ring” isimli yapılar idi. Bu yapılar duruma göre esneyerek gaz kaçağını önlerler ve mekik sorunsuz uçuşa devam eder. Fakat fırlatma günü hava rampadaki ekipmanlarına buz tutturacak kadar soğuktu.(Bundan önceki en soğuk ikinci fırlatma 20 derece daha sıcaktı.)

Katılar soğukta büzüşür ve katı yakıtlı motorlardaki halkalar için de aynı şey söz konusudur. Fırlatmadan önce katı yakıtlı iticilerin üreticisi Thiokol mühendisleri ve yöneticileri, NASA yönetimine soğuğun “O-ring” ekipmanları için teşkil ettiğini söyledi. Bununla beraber NASA yönetimi buna karşı çıktı. Daha sonra Thiokol yönetimi de mühendislerinin tavsiyelerine katılmadı ve fırlatmanın güvenli olacağını söyledi. Fakat öyle olmadı. O halkalar fazla büzüşünce katı yakıtlı motordaki vidadan kaçak yapmaya başladı. Aslında mekiğin rampada patlaması gerekiyordu. Fakat tesadüf olarak katı yakıtın bir parçası deliği kapatmıştı.

        Bununla beraber mekik yükseldikçe artan aerodinamik kuvvetler o parçayı da attı ve gaz sızmaya başladı. Daha sonra ise delik büyüdü ve yan iticiyi ana tanka bağlayan bağlantılardan biri gazdan dolayı ana tanktan koptu. Sonra ise sızan gazdan dolayı sıkıntıya uğrayan ana yakıt tankı alttaki hidrojen tankının oksijen tankına çarpmasına neden olan bir kuvvet üretti. Ana yakıt tankı parçalandı. Aynı zaman içinde sağ katı yakıt itici de tanka çarpmıştı. parçalanan turuncu tankın içindeki hidrojen/oksijen alevlendi. En sonunda mekik bu olaylardan oluşan aerodinamik kuvvetlerden dolayı parçalandı ve daha sonrasında olan olaylar ile mürettebat hayatını kaybetti.

Uzay Çağında Yolculuk kimdir?

Uzay Çağında Yolculuk, roketler ve uzay endüstrisi hakkında video ve içerik üreten bir yeni nesil bilim iletişim topluluğudur. Uzay endüstrisi ve roketler hakkında güncel ve pek çok faydalı bilgiye hızlıca erişmek için bizi takip edebilirsiniz, Discord sunucumuza katılabilirsiniz!