#

Starship’in Evrim Süreci

Starship hedeflerini gerçekleştirebilirse dünyanın en gelişmiş uzay aracı olacak. Bu uzun süreçte şuana kadar olan bütün tasarm değişikliklerini sizin için listeledik!


Starship nedir? Özellikleri nelerdir?

Starship tamamen yeniden kullanılabilir, ucuz, yenilikçi ve insanların marsı kolonize etmesini sağlayacak uzay aracıdır. Altında bulunan “superheavy” isimli itici sayesinde yörüngeye çıkacak olan bu araç alçak dünya yörüngesine 100 ton taşıyacak. Yörüngede yakıt ikmali sayesinde bu araç marsa da 100 ton taşıma kapasitesine sahip.

Temel özellikler:
-Toplam uzunluk: 120 metre(50 metre starship + 70 metre superheavy)
-Çap: 9 metre
-Alçak dünya yörüngesine taşıyabildiği yük: 100 ton(1100m³)
-Kişi kapasitesi: 100

Kullanılacağı alanlar:
-Uydu gönderme
-Uzay istasyonlarına taşımacılık
-Ay görevleri
-Gezegenlerarası taşımacılık

-Dünyadan dünyaya taşımacılık



Starship’in Tarihi

Versiyon 1 (Mars koloni taşıyıcısı-Ekim 2013): 2012 yılından beri geliştirilen raptor motoru merlin motorlarından kat kat daha güçlü olmaya başlamıştı. Gelecekte bir sürü raptor kullanılarak alçak yörüngeye 150-200 ton taşıma kapasiteli bir roket fikri vardı. Sonraki ay elon musk raptor motorunun metan-oksitleyici kullanacağını açıkladı. Bunun sebebi marsta yakıt üretimine imkan tanıması ve verimli bir yakıt olmasıydı. 2013 yılındaki raptor motorlarının itki kuvveti  2,942 kN’du. Bu büyük aracın ilk tasarımında kullanılacak malzeme lityum/alüminyum alaşımı, alüminyum karbon kompozite göre daha dayanıklı olduğu için tercih edildi.

Versiyon 2 (Mars koloni taşıyıcısı-Mart 2014): Şubat 2014’te elon musk Mars koloni taşıyıcısının alçak dünya yörüngesine 100 ton taşıyacağını açıkladı. Mart ayında ise Tom mueller bu araçta 1. aşamada 9 raptor, 2. aşamada ise tek bir raptor kullanılacağını doğruladı. Raptorların itki kuvveti 4,448 kN’a ulaştı ve aracın çapının 10 metre olacağı açıklandı.

Falcon 9 benzeri raptor diziliminin renderi.

Versiyon 3 (Mars koloni taşıyıcısı-Mayıs 2014):
-Deniz seviyesi raptorlarının itki kuvveti 6,914 kN’a çıktı.
-Vakum raptorlarının itki kuvveti 8,238 kN’a çıktı.(380 saniyelik ISP ile beraber)
-Aracın toplam itkisi 62,223 kN’a çıktı.
-Alçak dünyaya 270 ton yük taşıyacak ve 335 kişi kapasiteli olacak.

Versiyon 4 (Mars koloni taşıyıcısı-Temmuz 2014):
-Raptor motoru için planlanan itki kuvveti 7,414 kN’a çıktı.
-Çap olarak 10-15 metre hedeflenmesi alçak dünyaya olan kapasiteyi 300 tona çıkardı.

4. Versiyonun renderi.

Versiyon 5 (Mars koloni taşıyıcısı-Ekim 2015): Ocak 2015’te raptor motorunun hedeflenen itki kuvveti 2,256 kN’a düştü, bunun sebebi araçta büyük değişikliklerin yapılması. Space x üst aşama için bir tasarım yayınladı. Bu tasarımın özellikleri;
-15 metre çaplı geniş bir kapsül.
-15 raptor motoru olacak.(Herbiri 2,89 m çaplı nozülle)
-Kargo ve mürettebat ortadaki 13 metre çaplı oksijen tankı çevresinde olacak.
-Atmosfere yan bir şekilde girecek.
-Aracın malzemesi karbon fiber olacak.
-Toplam boy 180 metre.
Space x bir süre sonra bu tasarımı reddedip 4 farklı üst aşama tasarımı yayınladı.

Yayınlanan 4 üst aşama tasarımı.


Versiyon 6 (Mars koloni taşıyıcısı-Şubat 2016): Aracın yüksekliği 81 metreye düştü. Bu versiyonda aracın yeniden kullanılması planlandı(12 defa) ve raptor motorlarında çeşitli değişiklikler oldu. Üst aşama motorları 3 deniz seviyesi/6 vakum olarak değişti.

Mars koloni taşıyıcısı’nın mars yörüngesinde renderi.

Versiyon 7 (Gezegenlerarası taşıma sistemi ITS-Eylül 2016): ITS’in özellikleri;
-Tamamen yeniden kullanılabilir.
Yükseklik: 122 metre(49,5 metre üst aşama + 77,5 metre alt aşama)
İtki kuvveti: 30,890 kN(2.100 tonluk aracı ve 300 ton kargoyu alçak dünya yörüngesine taşıyacak olan kuvvet.)
-Yörüngede yakıt ikmali kapasitesine sahip.
-Dev boyutlardaaçılabilir güneş panellerine sahip.
-3 büyük iniş ayağı olacak.(üst aşama)
-Alt aşama iniş ayağı olmadan doğrudan fırlatma rampasına inecek.
-Dev boyutlarda bir fırlatma kulesi iniş sonrasında üst aşamayı kaldırıp alt aşamanın üstüne koyacak ve böylece günde birkaç defa fırlatma mümkün olacak.
-100 kişi kapasiteli.
-Üst aşamada 6 büyük raptor motoru olacak.
-Alt aşamada ise 42 raptor motoru olacak.
(Animasyonu-https://youtu.be/0qo78R_yYFA)

ITS diyagramı.
ITS Mars transfer ateşlemesi.

Versiyon 8 (Büyük falcon roketi BFR-Eylül 2017):
-Yükseklik: 106 metre
-Çap: 9 metre
-Alçak dünya yörüngesine 100 ton taşıyabilir.
-58 metrelik alt aşamadaki 31 raptor motoru 52,700 kN itki üretecek.
-48 metrelik üst aşamada 4 vakum raptoru/3 deniz seviyesi raptoru olacak.
-100 kiş kapasiteli olacak.
(BFR Animasyonu-https://youtu.be/zqE-ultsWt0)

BFR Diyagramı.

Versiyon 9 (Büyük falcon roketi/Starship-Eylül 2018):
-Uzunluk: 118 metre(63 metre alt kısım{31 raptor} + 55 metre üst kısım{6 raptor})
-Çap: 9 metre
-3 büyük kanat aynı zamandada iniş ayağı görevi görecek.(üst aşama)
-Alçak dünya yörüngesine 100 ton taşıyabilir.

BFR/Starship diyagramı.

Versiyon 10 (Starship-Mart 2019): Versiyon 9’un aynısı fakat paslanmaz çelik hali. Çeliğin tercih edilme sebepleri ise çok çeşitli (hafiflik, ucuzluk, sıcaklık direnci vs.)

Versiyon 11 (Starship-Eylül 2019):Elon Musk Boca chicada yaptığı tanıtımda bu versiyonu tanıttı;
-Uzunluk 118 metre
-Çap 9 metre
-Alçak dünya yörüngesine 100 ton veya 100 kişi taşıyabilir.
(Starship animasyonu linki-https://youtu.be/C8JyvzU0CXU)

Üst aşama bilgileri(Starship):
-50 metre uzunluk
-3 deniz seviyesi/3 vakum raptoru var.
-İkişer adet üstte ve altta bulunan kanatçıklara sahip, bu kanatçıklar starshipin alçalmasına yardımcı oluyor ve kendine has olan iniş manevrasını yapmasını sağlıyor.
-İniş için 6 adet iniş ayağı bulunmakta.
-Yan tarafında bulunan seramikten yapılan ısı kalkanları atmosfere yeniden girişleri daha uzun süreli yapabilmesini sağlıyor.
-Marsta yakıt üretimi kapasitesine sahip.
-Yörüngede yakıt ikmali yapabiliyor.

Üst aşama diyagramı.

Alt aşama bilgileri(Superheavy):
-68 metre uzunluk
-37 deniz seviyesi raptor motoru(72,569 kN itki kuvveti)
-4 adet fine sahip, bu finler atmosfer içerisinde yönlendirmeyi ve hızı yavaşlatmayı sağlıyor.
-6 adet büyük iniş ayağı var.

Alt/üst aşamaların birleşik halinin renderi.

Versiyon 12 (Starship-Mayıs 2020): Bu versiyonda üstteki tasarıma küçük değişiklikler eklendi;
-Alt aşama 2 metre uzatılarak toplamda 70 metreye çıktı (Aracın tamamı 120 metre oldu)
-Alt aşamadaki 9 raptor motoru kaldırıldı ve toplam motor sayısı 28’e düştü, bunun sebebi raptorların itki kuvvetinin artmış olması.
-Toplam itki kuvveti 75,315 kN’a çıktı.

Özel versiyon: Lunar starship: Bu versiyon diğerlerinden tamamen farklı bir amaca hizmet edecek. Nasa’nın Artemis programı dahilinde Ay çevresindeki “Gateway” istasyonu ve ay yüzeyi arasında insan ve kargo taşımacılığı yapacak. Kanatçık, ısı kalkanı ve deniz seviyesi raptorları bu tasarımda bulunmuyor. Aya iniş için aracın daha yukarısında konumlanacak olan motorları kullanacak. Üzerinde bulunan yüzeye monte edilmiş güneş panelleri enerji toplamasını sağlayacak.

Lunar starship renderi.

Bundan sonraki süreç hakkında: Starship bu yıl içerisinde bir adet güncelleme daha alacak. Gerçekleştirilen çok sayıda test oldu ve tasarım çoğunlukla netleşti. Bundan sonra gelecek versiyonlarda çok büyük değişiklikler olmayacağını söyleyebiliriz.

Starship’in test süreci

(Bu konudaki yazımı şu linkten okuyabilirsiniz- Bu link o yazı oluşturulduğunda eklenecektir. )

Kaynaklar:
https://www.spacex.com/
https://www.nasaspaceflight.com/2020/10/the-continued-evolution-of-the-big-falcon-rocket/
https://tr.wikipedia.org/wiki/Starship
https://en.wikipedia.org/wiki/SpaceX_Starship
https://www.spacex.com/vehicles/starship/
SpaceX’in CEO’su Elon Musk’ın twitter hesabı

  1. Mehmet Atar says:

    İnşallah insanlığa büyük faydalar sağlayacak çalışmaların olur tarih seni de yazar evlat başarılar.