#

10 Yıldan Beri ISS’e Yapılan En Büyük Eklenti: MLM NAUKA

Nauka… Kendisi yerde yaşlanan uzay araçları kulübünün Rusya temsilcisi. Şaka bir yana bugün, 14 yıl önce fırlatılması planlanan, ama yakında uçacak gibi duran Nauka’ya bakacağız.

Nauka, Rusça ‘da “Bilim” anlamına gelir. Ayrıca MLM(Multipurpose Laboratory Module), yani “Çok Amaçlı Laboratuvar Modülü” olarak da adlandırılır. İsminden de anlaşılacağı gibi ISS Rus Segmentindeki en büyük bilim modülü olacak . Şimdi, yerde eskiyen bu modülün  zorlu geliştirme sürecine bir bakalım.

İlk Planlar ve Geliştirilme Süreci

Nauka aslında sadece fırlatma için çok beklemedi. Yapıldığından beri genel olarak çok bekledi. Çünkü Nauka aslında ISS’in ilk modülü Zarya’nın bir ikizi olarak yapıldı. Yani 1998’deki fırlatmada bir sorun çıksaydı, Nauka Zarya’nın yerini alacaktı. Tabi Zarya başarıyla uçtuktan sonra %70’i tamamlanmış bir halde Nauka, ortada kaldı. Ortada kalan bu modül tabi ki çöpe atılmak istenmedi ve ağustos 2004’de, Nauka bir bilim modülü olarak hazırlanmaya başlandı. Fırlatmanın ise 2007’de bir Proton-M roketi ile yapılması planlandı. Ertesi sene ROSCOSMOS, ESA ile anlaşarak ESA’nın üreteceği Avrupa Robotik Kolu’nun Nauka ile birlikte fırlatılmasını kararlaştırdı. Planlanan 2007’deki uçuş tarihi önce 2008 ardından 2009’a ertelendi. Kısa bir sessizliğin ardından Ekim 2011’de yapılan bir açıklama ile tarihin 2013 sonuna, 2012’deki açıklamayla ise 2014’e ertelediler.

13 Aralık 1998, Rus Zarya ve Amerikan Unity modülü
(Credit: NASA)

Fakat 25 Ekim 2013’te Parabolic Arc, Nauka’da bazı sorunlar olduğunu bildirdi. Modülün itki sisteminde ki bir yakıt vanası yakıt sızdırıyordu. Değiştirilmesi gereken vana, temizlemesi uzun sürecek (12 ila 18 ay) bir sızıntı ile bolca kirlilik oluşturmuştu. Bu sorunla birlikte doğal olarak uçuş tarihi 2015’e ertelenmek zorunda kaldı. Ertesi sene kurulu sistem beklemekten o kadar yaşlanmıştı ki, yeni bir itki sistemi üretilmesi gerekti. Ayrıca sızdıran yakıt vanası, modülün dış tesisatına da zarar vererek tesisatın çoğunun değiştirilmesini gerektirdi. Ve kaçınılmaz olarak uçuş tarihi Şubat 2017’ye ertelendi.

Ardından Nauka’nın yakıt tanklarında ki bir sorun yüzünden tarih Haziran 2020’ye ertelendi. Neyse ki bu sorun, programda az görülen şekilde başarıyla çözüldü ve yeni bir tank tasarımına gerek kalmadı. Ve yine, alışılmadık şekilde tarih Kasım 2019’a geri çekildi. Fakat tabi ki de tutmadı, ardından tarih bolca ertelemeler ile(COVID-19’un da etkileri var) şuan da beklediğimiz 15 Temmuz 2021 olarak belirlendi. Bu süreçte Nauka, 19 Ağustos 2020’de Baykonur’a vardı ve onlarca testten geçti. Geçtiğimiz hafta ise, roket ile modülü ayıracak aşama adaptörü Nauka’ya takıldı ve yük kaplamasının modül üzerine takılması için çalışmalara başlandı. Önümüzdeki günlerde yük kaplaması takılacak ve Nauka, Proton-M roketine yerleştirildikten sonra rampaya gitmek üzere bir trene yerleştirilecek. Dediğimiz gibi, herhangi bir erteleme olmazsa 15 Temmuz 2021’de onu, Baykonur semalarından yükselirken göreceğiz.

21 Haziran 2021, MLM Nauka Proton-M roketinin aşama adaptörü ile birleştiriliyor
(Credit: RSC Energia)

Teknik Özellikler ve Kullanımı

Uzunluk 13.1 metre
Çap4.11 metre
Kalkış Ağırlığı20.3 ton
ISS’deki Ağırlığı (eklentilerle)24.2 ton
Basınçlı Hacmi70 m3
Resmi Ömrü10 yıl
MLM Nauka’nın Teknik Özellikleri

Gördüğünüz gibi Nauka, ISS’e gitmiş en büyük modüllerden biri olacak. Hatta son eklentileri yapıldıktan sonra 24 ton’da daha fazla ağırlığı ile ISS’in en ağır modülü olacak. Eklentiler dedik, peki bu eklentiler ne? Bahsetmemiş olsak da Nauka için çok önemli olan başka, yeni bir modül ise Prichal modülü. Nauka gibi büyük bir modül olmasada Nauka’nın kenetlenme kapasitesini inanılmaz derecede artıracak. Nauka’ya kenetlendikten sonra ona 5’i Soyuz ve Progress’ler tarafından kullanılabir, toplam 6 kenetlenme portu kazandıracak. Bu modülün 24 Kasım 2021’de, bir Soyuz roketi ile istasyona ulaştırılması planlanıyor.

Peki Nauka 23 Temmuz’da istasyona ulaşınca nereye kenetlencek ? Nauka, 20 yaşındaki Pirs kenetlenme modülünün bulunduğu, Zvezda’nın Dünya’ya bakan tarafına kenetlenecek. 20 yıllık emektar Pirs’in ayrılması ile ilgili ise, son bağlantılar da kesildi. Artık sonunu bekleyen Pirs, ona kenetli olan Progress MS-16’nın, Nauka’nın fırlatmasından bir gün sonra istasyondan ayrılması ardından MS-16 ile beraber atmosferde yanacak. Ve 20 yıllık görevi son bulmuş olacak…

2 Haziran 2021, Oleg Novitsky ve Pyotr Dubrov’un Pirs’in son bağlantılarını kestikleri uzay yürüyüşünden bir kare (Sağdaki modül Pirs)
(Credit: Thomas Pesquet)

Şimdi Nauka’nın istasyondaki görevleri biraz bakalım. Hatırlarsanız ona yazının başında “Çok Amaçlı Laboratuvar Modülü” demiştik. Ama Nauka bilimsel deneylere imkan tanımak dışında, mürettebata dinlenebilecek geniş bir yer de sağlamış olacak. Başına bela olan itki sistemi sayesinde de ISS’in yörünge düzeltmelerini yapabilecek. Ayrıca Nauka, bilimsel deneylerin uzay ortamına maruz kalabileceği bir hava kilidine de sahip(Gelecekte TUA burayı kullanabilir). Çok yönlü bu modül, demin anlattığımız Prichal modülüyle de büyük bir kenetlenme kapasitesine sahip olacak. Hele ki Amerikalıların kenetlenme portu sıkıntısı çektiği bu dönemde,onlara bu konuda büyük bir üstünlük kazandıracak. Bu da, yıl sonu Japon milyarder Yusaku Maezawa’nın Soyuz’la birlikte ISS’e yapacağı turistik görev gibi görevleri daha çok, ve rahatça kabul edebilecekleri anlamına geliyor.

Sonuç

ISS’e 10 yıldan uzun süredir bu kadar büyük bir eklenti yapılmıyor. Nauka hem genel olarak ISS’e, hem de Rus segmenti için çok büyük bir eklenti olacak. Şuana kadar görece küçük sadece iki tane bilim modülü olan Rusya için ise hayli memnun edici. Ne kadar 4 yıl içinde istasyondan ayrılmak ve kendi istasyonları ROSS(Russian Orbital Service Station)’u kurmak isteselerde, böyle büyük bir modülü ISS’e gönderiyorlar. Bazı kaynaklara göre 2025’de Nauka 51.6 ° yörünge eğimindeki ISS’den ayrılıp kutupsal yörüngede bulunacak ROSS’un ana modülü olacağını söylüyor. Fakat bununla ilgili kesin bir şey yok, benim görüşüm ise resmi ömrü 10 yıl(ki bu tarz yapılar her zaman ömründen daha uzun süre görev yapar) olan ve onca sorunlarla birlikte, normalden 14 yıl sonra fırlatılacak bu modülün 3.5-4 yıl kullanılıp çöpe atılacağı yönünde değil. Çeşitli servis modülleri ile ROSS’un yörüngesine taşıyıp bir şekilde kullanacaklarını düşünüyorum.

Buraya kadar okuduğunuz için teşekkür ederim <3 İyi günler…

Kaynakça

https://en.wikipedia.org/wiki/Nauka_(ISS_module)

https://en.wikipedia.org/wiki/Prichal_(ISS_module)

http://www.russianspaceweb.com/iss_fgb2.html