#

Nötron Yıldızları

Nötron yıldızları, süpernova olarak bilinen ateşli bir patlamada ölen dev yıldızların kalıntılarıdır. Evrendeki en küçük ve yoğun yıldızlardır. Çapları 10 km civarında olan nötron yıldızlarının kütleleri yaklaşık 1.4 güneş kütlesi kadardır. Şu ana kadar gözlenen nötron yıldızları aşırı sıcaktırlar. Yaklaşık 600000 K civarında bir yüzey sıcaklığına sahiptirler.

Nötron Yıldızları Nasıl Oluşur ?

Ömürlerinin sonuna gelen, güneş kütlesinin dört ila sekiz katı kadar olan yıldızlar, mevcut yakıtlarını yakarlar ve iç füzyon reaksiyonları durur. Yıldızların dış katmanları hızla içe doğru çöker, kalın çekirdekten sıçrar ve ardından şiddetli bir süpernova olarak yeniden patlar. Ancak yoğun çekirdek çökmeye devam eder, o kadar yüksek basınçlar üretir ki, protonlar ve elektronlar birlikte sıkıştırılarak nötronlara ve ayrıca uzak evrene kaçan nötrino adı verilen hafif parçacıklara dönüşür. Sonuç olarak çekirdeğin kütlesinin %90’ı nötrona dönüşür ve yıldız artık daha fazla sıkışamaz ve son halini alır.

Nötron Yıldızları Neden Çok Hızlı Döner ?

kendi etrafında saniyede yüzlerce kez dönen nötron yıldızlarına Pulsar (Atarca) denir. Pulsarlar devasa dönüş hızlarını açısal momentumun korunumu kanununa borçludur. Örnek olarak orjinal yıldızın ölmeden önce milyonlarca km çaptaki açısal momentumu supernova patlamasından sonra 10 km çapındaki nötron yıldızına aktarılır ve yıldız korkunç bir hızla dönmeye başlar.

Manyetarlar

Bazı nötron yıldızları baş döndürücü hızlarda dönen Pulsarlardır. Ancak birkaç genç nötron yıldızı, kabaca %10’u Manyetar adı verilen süper güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızlarına dönüşürler. Manyetarların manyetik alanı dünyamızın manyetik alanının 100 trilyon katı kadardır. Eğer bir manyetara 1000 km kadar yaklaşabilseydiniz o civarlarda manyetik alan o kadar güçlü olurdu ki atomik düzeyde parçalanırdınız. Samanyolu galaksisinde şu ana kadar sadece 10 tane manyetar gözlemlenmiştir.

Kaynakça:

https://en.wikipedia.org/wiki/Neutron_star

https://www.livescience.com/neutron-star.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Nötron_yıldızı

https://tr.wikipedia.org/wiki/Pulsar

https://phys.org/news/2016-08-magnetars.html

https://www.nasa.gov/missions/deepspace/f_magnetars.html#:~:text=It%20can%20generate%20the%20most,Way%20galaxy.”%20remarked%20Dr.