#

Rusların en güçlü roketlerinden biri: Proton Roket Ailesi

Proton roketleri hem ticari maksatlı hem de hükümet için yörüngeye yük çıkarmayı hedefleyen bir harcanabilir yük roketidir. 1965’te ilk uçuşunu yapan roketin Rusların yeni ağır yük roketi “Angara”nın duyurulmasıyla 2018’de üretimi durduruluyor. Roket sırasıyla Proton(4 fırlatma), Proton-K(310) ve son olarak Proton-M(111 fırlatma) olarak üç modelde üretildi. Günümüzde üç roket de “Emekli” konumundadır.

Proton-M 58,2 metre boyunda iken, Proton 53 metre, Proton-K 50 metredir. Üç roketin de çapları eşit uzunlukta olup, 7,4 metredir. Proton-M’da istenirse 1,2 ve 3. aşamaya ek olarak 4. aşama eklenebilir. Fırlatma Rampası olarak günümüzde Soyuz fırlatmaları için de kullanılan, Kazakistan’daki Baykonur fırlatma rampası kullanılmıştır. Yakıt olarak üç rokette ve bütün aşamalarında güçlü bir oksitleyici olan “Dinitrojen Tetroksit” ve roketlerde yükseltgen veya oksitleyici olarak kullanılan “Dimetilhidrazin” kullanılmıştır.

File:Proton Zvezda crop.jpg - Wikimedia Commons
Proton, Uluslararası Uzay İstasyonu’na Zvezda modülünü gütürmek üzere havalanıyor | 2000

PROTON

İlk aşamada 6 adet “RD-275M” motoru ile 10.532 kN itki üreten roketin kalkış kütlesi yaklaşık 677.262 kg’dır. İkinci aşamasında 3 adet “RD-0210″ve 1 adet “RD-0211” motoru bulunan roketin bu aşamayla ürettiği itki 2.399 kN’dur ve bu aşama toplam 206 saniye yanar. Üçüncü aşamada ise 1 adet “RD-0212” motoru bulunur, 613,8 kN itki üretir ve 238 saniye boyunca yanar. Roket Alçak Dünya Yörüngesi’ne 23.700kg, Transfer Yörüngesi’ne ise 6.300kg yük taşıyabilmektedir. İlk uçuşunu 16 Temmuz 1965’de yapan roket, son fırlatmasını 6 Temmuz 1966’da yapmıştır ve toplamda yaptığı 4 uçuştan 3’ü başarılıdır.

proton-s-çok-mutlu-yıldönümü_1437567327
İlk Proton fırlatması için hazırlık yapılırken

PROTON-M(Proton 8K82KM)

Boyu 58,2 metre olan roketimizin 3, gerekirse 4 aşaması bulunmaktadır. ilk aşamasında bulunan 6 adet “RD-275M” motoru ile 108 saniyelik bir kalkış ateşlemesi gerçekleşir. Hemen ardından ateşlenen ikinci aşamada bulunan 3 adet “RD-0210” ve 1 adet “RD-0211” motorları ile 157.300kg yakıt 206 saniye içerisinde yakılır. Üçüncü aşamadaki 1 adet “RD-0212” motoru ile 238 saniye boyunca yakıtını yakar. Gerekli durumlarda kullanılan 4. aşamada ise 1 adet “S5.98M” motoru ile son ateşleme yapılır. Alçak Dünya Yörüngesi’ne 23.000kg; Transfer Yörüngesi’ne 3 aşamayla 6.300 kg, 4 aşamayla 6.920 kg yük taşıyabilir. Yer Eş Zamanlı Yörüngeye ise 3.250 kg yük taşıyabilir. İlk uçuşunu 7 Nisan 2001’de yapan roket, son uçuşunu 30 Temmuz 2020 tarihinde yapmıştır. Toplamda yaptığı 111 uçuştan 100’ü başarıyla sonuçlanmıştır.

fırlatma rampasında.jpg
Baykonur’da fırlatma rampasındaki bir Proton-M

PROTON-K(Proton 8K82K)

İlk aşamada 6 adet “RD-253-14D48” motoru, 10.470 kN itki ile kalkışı sağlar. İkinci aşamada bulunan 4 adet “RD-0210” motoru 206 saniyelik bir ateşlemeden sonra ayrılır. Üçüncü aşamada ise 1 adet “RD-0212” motoru ateşlenerek yükü yörüngede bırakır. Roket; Alçak Dünya Yörüngesi’ne 19.760 kg yük taşıyabilmektedir. İlk uçuşunu 10 Mart 1967 tarihinde yapan roket, son uçuşunu 30 Mart 2012’de yapmıştır. Toplamda yaptığı 310 fırlatmadan 275’i başarıyla sonuçlanmıştır.

proton-s-çok-mutlu-yıldönümü_1437566694
L1 uzay aracını taşıyan bir Proton-K

  1. Barış says:

    Proton roketleri her zaman ilgi kaynağım olmuştur.Bu yazı için teşekkürler.

  2. Anagara değil de angara olması gerekiyor. Birde başlıkta rusların en güçlü roketkerinden biri dedikten sonra bir roket ailesinden bahsedilmiş. Bunu yerine; “rusların en gelişmiş roketleri: proton roket ailesi” yazılsa daha iyi olur. Dikkate alınıp düzeltilirse sevinirim.