#

Ganymede’de Su Buharı Varlığı Kanıtlandı

Gökbilimciler Jüpiter’in uydusu olan Ganymede’nin atmosferinde su buharı olduğuna dair kanıtlar buldular. Bu su buharı, ayın yüzeyindeki buz süblimleştiğinde oluşuyor.

Gökbilimciler, Nature Astronomy dergisinde yayınlanan keşfi yapmak için NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu’ndan yeni ve arşivlenmiş veri kümelerini kullanarak son yirmi yıldaki Hubble gözlemlerini yeniden incelediler.

1998’de, Hubble’ın Uzay Teleskobu Ganymede’nin bu ilk ultraviyole görüntülerini aldı ve bu, ayın atmosferinden gözlemlenen emisyonlarda belirli bir model ortaya çıkardı. 
Ultraviyole gözlemlerindeki benzerlikler moleküler oksijenin varlığı ile açıklanmıştır. 
Farklılıklar, o sırada bir UV rengini diğerinden daha fazla etkileyen bir sinyal üreten atomik oksijenin varlığı ile açıklandı.

Credit: NASA, ESA, Lorenz Roth (KTH)

1998’de, Hubble’ın Uzay Teleskobu Görüntüleme Spektrografı, Ganymede’nin auroral bantlar adı verilen renkli elektrikli gaz şeritlerini ortaya çıkaran ilk ultraviyole görüntülerini aldı ve Ganymede’nin zayıf bir manyetik alana sahip olduğuna dair daha fazla kanıt sağladı.

Bu UV gözlemlerindeki benzerlikler moleküler oksijenin (O2) varlığı ile açıklandı. Ancak gözlemlenen bazı özellikler, saf bir O2 atmosferinden beklenen emisyonlarla eşleşmedi. Aynı zamanda, bilim adamları bu tutarsızlığın muhtemelen daha yüksek atomik oksijen (O) konsantrasyonlarıyla ilgili olduğu sonucuna vardılar.

NASA’nın 2018’deki Juno misyonunu desteklemek için büyük bir gözlem programının parçası olarak , İsveç Stockholm’deki Kraliyet Teknoloji Enstitüsü’nden Lorenz Roth, Hubble ile atomik oksijen miktarını ölçmek için yola çıkan ekibe liderlik etti. Ekibin analizi, iki araçtan gelen verileri birleştirdi: Hubble’ın 2018’deki Kozmik Köken Spektrografı ve 1998’den 2010’a kadar Uzay Teleskobu Görüntüleme Spektrografından (STIS) gelen arşiv görüntüleri.

Şaşırtıcı bir şekilde ve 1998’deki verilerin orijinal yorumlarının aksine, Ganymede’nin atmosferinde neredeyse hiç atomik oksijen olmadığını keşfettiler. Bu, ultraviyole aurora görüntülerindeki belirgin farklılıklar için başka bir açıklama olması gerektiği anlamına gelir.

Roth ve ekibi daha sonra UV görüntülerinde auroranın göreli dağılımına daha yakından baktı. Ganymede’nin yüzey sıcaklığı gün boyunca güçlü bir şekilde değişir ve ekvatorun yakınında öğle saatlerinde buz yüzeyinin bazı küçük miktarlarda su moleküllerini serbest bırakmasına (veya süblime etmesine) yetecek kadar ısınabilir. Aslında, UV görüntülerinde algılanan farklılıklar, ayın atmosferindeki su buharıyla doğrudan ilişkiliydi.