#

Vega Roketi

Vega roketi kısaca Avrupa’nın yapmış olduğu bir katı yakıtlı harcanılabilir fırlatma sistemidir. Roket tam olarak küçük uydu piyasasını hedeflemese de küçük uydu fırlatmaları da yapmıştır. Geliştirilmesi 1998’de başladı ve 13 Şubat 2012 tarihinde Guyana Uzay Merkezi’nden ilk fırlatması gerçekleşti. Vega, ağırlık olarak 300-2.500 kg aralığındaki yer gözlem uyduları ve Alçak Dünya Yörüngesi’ni araştırmak için kullanılacak olan uydular gibi küçük görev yüklerini taşıyabilir.

Özellikler Ve Aşamalar

Roketin özelliklerinden ve aşamalarından bahsetmek için sizlere bir tablo hazırladık:

Aşamalar:P80 (1. aşama)Zefiro 23 (2. aşama)Zefiro 9 (3. Aşama)AVUM (4. Aşama)
Yükseklik:11,7 m (38 ft)7,5 m (25 ft)3,5 m (11 ft)1,7 m (5,6 ft)
Yakıt kütlesi:88 Ton24 Ton10,5 Ton0,55 Ton
Özgül İtici Kuvvet:280 Saniye287,5 saniye296 Saniye315,5 Saniye
Ortalama itki:2200 kN871 kN260 kN2.42 kN
Motor kasası kütlesi:3.260 kg (7.190 lb)900 kg (2.000 lb)400 kg (880 lb)16 kg (35 lb)
Kuru motor kütlesi:7.330 kg (16.160 lb)1.950 kg (4.300 lb)915 kg (2.017 lb)131 kg (289 lb)
Ateşlenme süresi:110 Saniye77 Saniye120 s6672 Saniye

Yük Sınırı (Taşıyabildiği yük)

Roket hem küçük uydu piyasasına, hem de orta büyüklükteki uydulara hizmet vermektedir. Buna örnek olarak 2016 yılında orta ağırlıkta olan Göktürk 1 (Türk uydusu)’i taşıdı. Küp uydu olarak da geçtiğimiz sene gerçekleşen SSMS PoC uydularını fırlatması örnek verilebilir. Arianespace şirketi Vega fırlatma aracının, 700 km (430 mi) yükseklikteki bir dairesel kutup yörüngesine 1500 kilogram (3300 lb) kadar yük çıkarabildiğini belirtmektedir.

Geçmiş

Vega roketi sağlam bir özgeçmişe sahiptir. İlk ticari uçuşunu 2. fırlatmasında yapmıştır. 15. fırlatmasına kadar tüm fırlatmaları başarılı geçti. 15. fırlatmada 2. aşama olan Zefiro 23’ün motoru ateşlendikten sonra nedeni bilinmeyen bir sorun nedeniyle taşıdığı ”FalconEye 1” uydusu kaybedildi. Bu tür sorunlar büyük maddi kayıplarına yol açıyor. Buna benzer bir sorun VV17 uçuşunda da yaşanmıştı ve 373 milyon dolar zarar edildi. Roketin AVUM aşaması kontrol kaybı yaşadı ve kendi etrafında dönmeye başladı. Roket, tamamen katı yakıtlı olduğu için ne itkisini kısabildi, ne de kendini düzeltebildi. Bundan dolayı SEOSAT, Ingenio ve Taranis adı verilen 3 uydu kayboldu.

Burada sadece başarısızlıklardan bahsettik fakat toplamda 18 fırlatması olan ve yalnızca 2 fırlatması başarısız olan bu roketin başarı oranı %89 olduğu için durumlar hala iyi.

Versiyon Ve Adlandırma

Vega roketi, ismini Vettore Europeo di Generazione Avanzata cümlesinin kısaltımı olan Vega’dan almıştır. Roketin açılımının Türkçe anlamı ise Gelişmiş Neslin Avrupalı Taşıyıcısı’dır.

Bu rokette 2 adet versiyon bulunuyor; Vega ve VERTA. VERTA genellikle sistemleri test amaçlı yapılan fakat uydusunu da yörüngeye yerleştirebilen bir çeşittir. Vega ise amacı yalnızca uyduyu yörüngeye taşımak olan versiyonun adıdır.

Teknik Özellikler

Roketimizin teknik özelliklerine biraz değinecek olursak roketimizin 3 adet aşamasının katı yakıtlı olduğunu görürüz. Bu da roketin kontrol edilebilirliğinin düşük olduğu anlamına gelir. Yani roketin düzgün bir yörünge tutturabilmesi pek mümkün değildir. Roketin AVUM aşaması sıvı yakıtlı olsa da katı yakıtlı aşama aktifken yaşanan yörünge sorunu düzeltilemeyecek kadar büyüktür. Çünkü katı yakıtlı motorlar uzay ortamı için fazla güçlüdür ve bu yüzden büyük bir yörünge sapması geçirir. Bundan dolayı sıvı yakıtlı roketlere göre daha az güvenilirdir. Fakat roket yakıtının katı olmasından, hafifliğinden, üretildiği malzemeden ve aşamalarından dolayı ucuz bir rokettir ki bu yüzden tercih edilmekte.

ArineSpace, 1 Vega fırlatması başına 37M dolar alıyor. Böyle bir roket için ortalama bir fiyattır. Roketimizin ilk aşamasının adı P80’dir. Bu aşama uyduyu alt atmosfere taşımak için vardır. 2. Aşama olan Zefiro 23’ün görevi ise uyduyu üst atmosfere çıkartıp ufak bir yörünge oluşturmaktadır. Zefiro 9 aşamasının görevi ise uyduyu yörüngeye sokmaktır. AVUM aşamasının görevi ise yörüngede bir kayma olursa onu düzeltmektedir.