#

Hindistan Uzay Çalışmaları

Hindistan 1960’lardan beri yürüttüğü çalışmalarla en büyük uzay güçlerinden birisi. Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO) günümüzde birçok misyon üzerine çalışıyor. Peki Hindistan’da uzay teknolojileri nasıl bu seviyeye geldi?

İlk Dönemler

Ülkede bu konudaki ilk çalışma 1962’de Hindistan Ulusal Uzay Araştırmaları Komitesi (INCOSPAR)’nin kurulması oldu. Bu kurumun başında Hindistan uzay programının öncüsü olan Dr Vikram Sarabhai vardı. Vikram Sarabhai idealist birisiydi. Ülkenin bağımsız bir şekilde uzay teknolojilerini geliştirmesini istiyordu.

1969’da INCOSPAR’ın yerine ISRO (Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü) kuruldu. İlk olarak uydu yapma çalışmaları başladı. Birkaç yıl sonra Aryabhata adlı uydu yapıldı ve 1975’te Sovyetler Birliği tarafından fırlatıldı.

Roket çalışmalarına ise sonda roketleriyle başlandı. Buradan elde edilen tecrübeyle 4 aşamalı katı yakıtlı SLV adlı roket geliştirildi. İlk fırlatması 1979’da yapılan bu roket LEO’ya 40 kilogram taşıyabiliyordu. SLV’nin 1983 yılına kadar yaptığı 4 fırlatmadan 2’si başarılı oldu. 1987’de sıvı yakıtlı motor üretme tesisleri kuruldu.

SLV’nin emekli olmasıyla bu roketin gelişmiş versiyonu olan ASLV yapıldı. 2 yan iticisi ve 5 aşamasıyla LEO’ya 150 kilogram taşıma kapasitesine sahipti. Bu roket genel olarak başarısızdı. Sadece 1997’deki son uçuşunda başarılı olmuştu.

Bu sırada uydu teknolojileri konusunda da büyük ilerleme sağlanmış, daha gelişmiş uydular üretilmeye başlanmıştı.

ISRO’nun Yükselişi

Daha gelişmiş PSLV roketinin 1994’de devreye girmesiyle Hindistan uzay programında ilerleme başlayacaktı. Şimdiye kadar 50 başarılı fırlatmasıyla en fazla 3.8 tonluk yükleri LEO’ya küçük uyduları ise GTO’ya taşıdı.

Bu arada GSLV (Geosenkronize Uydu Fırlatma Aracı)’nin geliştirilmesi devam ediyordu. İhtiyaç duyulan kriyojenik motorların Rusya’dan alınması kararlaştırıldı. Ancak ABD iki ülkeye yaptırım uyguladı. ABD’nin yaptırımı 20 yıl içinde Hindistan’ın kendi kriyojenik motorlarını geliştirmesine neden olacaktı. Ambargoya rağmen sınırlı bir anlaşmayla KVD-1 motorları Rusya’dan ithal edildi. Bu motorlar GSLV Mk1’de kullanıldı.

ISRO, ABD’nin Kargil Savaşı sırasında Hindistan’a GPS ile yardım etmeyi reddetmesi üzerine kendi uydu navigasyon sistemi IRNSS’yi geliştirmeye başladı.

Derin Uzay Misyonları

Hindistan 2000’li yılların başında Ay ve ötesine gönderilecek araçlar üzerinde çalışıyordu. 2008’de Chandrayaan 1 (Ay yörünge aracı) fırlatıldı. Bu görevle Ay’da su varlığı kanıtlandı. Görev kapsamında bir de sert iniş gerçekleştirildi.

5 Kasım 2013’te Mangalyaan (Mars yörünge aracı) PSLV roketiyle fırlatıldı. 24 Eylül 2014’te Mars yörüngesine ulaştı. Bu sayede Hindistan Mars’a araç gönderen ilk Güney Asya ülkesi oldu. Görevin ana amacı gezegenler arası bir misyonun tasarımı, planlaması, yönetimi ve operasyonları için bir teknoloji testiydi. Ayrıca aracın maliyeti rekor seviyede düşüktü (75 milyon dolar).

Chandrayaan 1’in devamı olan Chandrayaan 2 2009’da Roscosmos ile ortak geliştirilmeye başlandı. ISRO yörünge aracı ve geziciyi geliştirmekten sorumluydu. Roscosmos ise iniş aracını yapacaktı. ISRO görevini zamanında tamamlamasına rağmen Roscosmos programa yetişemedi. Bunun üzerine iniş aracı da ISRO tarafından üretildi ve araç 2019’da fırlatılmaya hazırdı.

Nihayet 22 Temmuz 2019’da Chandrayaan 2 GSLV MK III roketiyle fırlatıldı. 6 Eylül 2019’da Pragyan rover’ını taşıyan Vikram aracı inişe geçti. Ancak yüzeye 2.1 kilometre kala planlanan rotasından sapmaya başladı. Ardından iniş onayı beklenirken iletişim kesildi ve araç Ay’a çarptı. Daha sonra aracın yazılım hatasından dolayı kaybedildiği açıklandı. İniş başarılı olsaydı Hindistan Ay’a yumuşak iniş yapan 4. ülke olacaktı. Yörünge aracı ise halen çalışmakta.

Gelecek Projeleri

Chandrayaan 3 ISRO’nun Ay’a tekrar iniş denemesi için hazırladığı misyon. Bu görevden elde edilen teknoloji Hint-Japon ortak Ay Kutup Keşfi görevinde kullanılacak. Chandrayaan 3 öncülünün aksine yörünge aracı içermeyecek. Fırlatma tarihi olarak 2022’nin sonları hedefleniyor.

Aditya L1 2022’nin başında Güneş’i incelemek üzere yapılacak görev. PSLV roketiyle Lagrange L1 noktasına gönderilecek. Görev, Güneş’in atmosferinin farklı katmanlarının neredeyse eşzamanlı görüntülerini elde edecek.

ISRO, Venüs atmosferini incelemek için Shukrayaan 1 üzerine çalışıyor. Bu görevle Venüs’ün yüzey ve yeraltı kayaçları, atmosferin yapısı ve Güneş rüzgarının iyonosferine etkisi incelenecek. Fırlatmanın 2024 Aralık veya 2026’da yapılması planlanıyor.

Mangalyaan 1’in başarısından sonra daha gelişmiş bir aracın çalışmalarına başlandı. İlk başta yörünge ve iniş aracı planlanmıştı ancak iniş aracı iptal edildi. Mangalyaan 2’nin 2024’te GSLV MK III roketiyle fırlatılması bekleniyor.

Ayrıca ISRO’nun Gaganyaan adında insanlı uzay aracı programı var. 3 kişilik mürettebat kapasitesine sahip aracın testleri hala devam ediyor. Ancak koronavirüs nedeniyle ilk insansız uçuşu Haziran 2022’ye ertelendi. Bu yüzden ilk insanlı testin ise 2023’te yapılması planlanıyor. Gaganyaan başarılı olursa Hindistan uzaya insan gönderebilen 4. ülke olacak.

Son olarak…

ISRO geçmişte yaptığı çalışmalardan elde ettiği tecrübeyle gelecekte de önemli hedefleri gerçekleştirmek istiyor. Süper ağır fırlatma roketi planlarından yeniden kullanılabilir araçlara kadar birçok projesiyle Hindistan uzaydaki gücünü korumaya niyetli.