#

Uydu Takım Yıldızları ve Uzay Çöplerinin Meydana Getirdiği Sorunlar

Bildiğiniz üzere uzayda binlerce uzay çöpü var, bunlar hali hazırda bir sorun teşkil ediyor. Fakat yaklaşan büyük bir tehlike daha var.. Starlink gibi uydu takım yıldızları.

Uzay Çöpü (Space Derbis) Nedir?

İnsanoğlu olarak uzun süredir uzaya roketler gönderiyoruz. Bu roketlerle beraber de irili ufaklı binlerce uydu gönderdik, göndermeye de devam ediyoruz. Bildiğiniz üzere bu uyduların ve gönderilen cihazların bir kullanım ömrü var ve kullanım ömürlerini tamamladıklarında uzay çöpüne dönüşüyorlar. Nasa’nın verilerine göre çapı 1 cm’den 20 metre’ye kadar 500 bin uzay çöpü var. Peki bu uzay çöpleri koskoca dünya yörüngesinde neden sorun teşkil ediyor? Bunun sebebi uzay çöplerini nereye koyarsanız koyun o yörüngede düzensiz bir şekilde ve ortalama 28 bin km hızla dönerler ve bu da uzaya gönderdiğiniz her yük için bir tehlike oluşturur. Özellikle ISS uzay çöpleri yüzünden çoğu zaman rota düzeltmeleri yapıyor.

Uydu Takım Yıldızları Nedir ?

Uydu takım yıldızları, özetle bir sistem olarak birbiriyle koordineli şekilde çalışan bir grup yapay uydudur. Bunlardan en bilineni SpaceX tarafından geliştirilen Starlink uyduları. SpaceX, Starlink uydularıyla uzaydan çok hızlı ve kaliteli bir internet ağı kurmayı hedefliyor. Uzaydan internet sağlamayı hedefleyen OneWeb ve Amazon şirketleri de bulunuyor. Özel şirketleri bir kenara bırakırsak birçok üniversitenin de uydu takım yıldızı projesi var. Ayrıca Türkiye’den de Plan-s şirketi nesnelerin interneti üzerinde çalışıyor ve geçtiğimiz günlerde ilk test uydusunu uzaya gönderdi. Peki uydu takım yıldızları neden sorun teşkil ediyor? Sorunların en başında yörünge trafiği geliyor. SpaceX şirketi 2030’lu yıllara kadar yörüngedeki Starlink sayısını 30.000’e çıkarmayı hedefliyor. Yörüngedeki uydu sayısının bu denli artışı olsaı kazalara da sebebiyet verebilir. uyduların çarpışması daha büyük sorunlara yol açabilir. Uydu takım yıldızların birçok avantajı var fakat yol açtığı ve yakın gelecekte açacağı sorunlarda göz ardı edilemez boyutta

Çözümler

İlk olarak uzay çöpleri (space derbis) sorununun çözümleriyle başlayalım. 1990’lardan sonra uzay çöplerinin hızla artışı sebebiyle modern uydularda yeni bir çözüme gidildi bu uydular görev sürelerini tamamladıktan sonra sonra kalan yakıtlarıyla dünya yörüngesinden çıkıyorlardı veya kontrollü bir şekilde dünya atmosferine girerek pasifik okyanusundaki belirli bölgelere düşüyorlardı. Fakat 1990’lardan önce uzaya yüzlerce cihaz uydu vs gönderildi ve bunlar yörüngemizde düzensiz bir şekilde dolanıyorlar. Bunlar için Amerika, Japonya, İngiltere ve Rusya’nın bazı projeleri bulunuyor.

İngiltere’nin projesi (remove debris: İngiltere bu projede uzaya bir roket gönderip uzay çöplerini bir ağ ile yakalamayı hedefliyor uzay çöplerini yakaladıktan sonra dünya yörüngesinden çıkartmayı veya dünya atmosferine kontrollü bir şekilde sokmayı planlıyor. Her uzay çöpünü atmosferde yakmak atmosferimize zarar vereceği için dünya yörüngesinden çıkartmak daha mantıklı görünüyor.

Japonyanın projesi :

Japonya’nın projesi İngiltere’nin projesine çok benzer Japonya’nın projesinde uzaya bir roket fırlatılıyor ve mıknatıslı ağ uzay çöplerinin en yoğun olduğu bölgelere bırakılarak çöpleri yakalayıp dünya yörüngesinden çıkarması planlanıyor

Rusyanın projesi :

Rusya’nın projesinde İngilizlerin ve Japonların aksine bir ağ mekanizması yok Rusların projesinde uzaya robotlar gönderiliyor büyük ve tehlikeli uzay çöplerini yakalayıp iyon motorları sayesinde 3 haftada dünya yörüngesinden çıkartmayı hedefliyorlar

Amerika’nın projesi (Orbital Prime)

Amerika geçtiğimiz yıllarda Orbital Prime adında bir proje duyurdu. ABD Uzay Kuvvetlerinin geliştirdiği bu proje için diğer ülkelerin çalışmalarından çok farklı olduğunu söyleyebiliriz. Amerika bu projede uzay çöplerini yok etmeyi amaçlamıyor onları tamir edip tekrar kullanılabilir duruma getirmeyi hedefliyor.

Peki uydu takım yıldızlarının oluşturduğu yörünge trafiği (orbital traffic) sorunun çözümleri nedir:

Maalesef yörünge trafiği sorununun yörüngedeki uydu sayısının kısıtlanması haricinde başka bir çözümü bulunmuyor.